Πέρα από τις ψευδαισθήσεις της εικόνας

Δύο νέοι άνδρες κοιτάζουν τον φωτογραφικό φακό στους αμμόλοφους κοντά στην πόλη Erfoud, στο ανατολικό Μαρόκο. Ο Mohmed, με καουμπόικο καπέλο, ακουμπά νωχελικά στη ράχη μιας καμήλας, καπνίζει και κοιτάζει πάνω από τον ώμο του με ένα γνώριμο, σκληρό βλέμμα που παραπέμπει στις κινηματογραφικές πόζες του John Wayne και του Clint Eastwood. Δίπλα του, ο Nour ποζάρει φορώντας ένα κλασικό λευκό μπλουζάκι, δερμάτινες μπότες και τζιν Levi’s. Το στερεότυπο διαταράσσεται ή παίρνει άλλη μορφή αν προσέξει κάποιος ότι στους ώμους του έχει ρίξει μια παραδοσιακή βερβερική νυφική κουβέρτα, στερεωμένη με μια αλυσίδα από την εποχή της γαλλικής αποικιοκρατίας.

Αυτή η σκηνοθετημένη συνάντηση, που ανακαλεί τις αμερικανικές διαφημίσεις τσιγάρων μιας άλλης εποχής με τον Marlboro Man ή τον Joe Camel, χάρισε στην Katie Hitchcock-Smith το πρώτο βραβείο (15.000 λίρες) στον φετινό φωτογραφικό διαγωνισμό Winston Taylor Photo Portrait Prize 2026 της Εθνικής Πινακοθήκης Πορτρέτων του Λονδίνου (National Portrait Gallery). Το έργο της, με τίτλο Moroccan (Amazigh) Cowboys από τη σειρά Tajine Westerns, απομακρύνεται, όπως σημειώνεται, συνειδητά από τον ρεαλισμό της φωτογραφίας ντοκουμέντου. Η έμπνευση έρχεται από το σινεμά των «Spaghetti Westerns» της δεκαετίας του ’60, τις ταινίες που έχτισαν την αμερικανική μυθολογία με γυρίσματα εξ ολοκλήρου στην Ιταλία. Η φωτογράφος από τη Βοστώνη στήνει, σε συνεργασία με τους δύο φίλους της, ένα διαπολιτισμικό παιχνίδι μπερδεύοντας τα οπτικά κλισέ για να σχολιάσει την εποχή. Μια πρακτική η οποία, μέσα στην καταιγιστική παραγωγή εικόνων και πολιτισμικών μείξεων στις πλατφόρμες των κοινωνικών δικτύων, μοιάζει να χάνει τη δυναμική της. Τέτοια «παιχνίδια» επαναλαμβάνονται πλέον καθημερινά σε αρκετούς λογαριασμούς στο Instagram και στο TikTok. Γι’ αυτό ίσως το έργο λειτουργεί περισσότερο ως νοσταλγική ανάκληση μιας παλιάς μεθόδου παρά ως τολμηρή καλλιτεχνική χειρονομία.

Γενικότερα, η κριτική επιτροπή, στην οποία συμμετείχαν η συγγραφέας Emma Dabiri, οι φωτογράφοι Nadine Ijewere και Mary McCartney, καθώς και η επιμελήτρια της Πινακοθήκης Brandei Estes, ξεχώρισε φέτος έργα που υπερβαίνουν την απλή καταγραφή ενός προσώπου. Εξετάζουν, όπως σημειώνει η διευθύντρια της Πινακοθήκης Victoria Siddall, τη συλλογική και την ατομική ταυτότητα, και εξερευνούν τα όρια ανάμεσα στην πραγματικότητα και την κατασκευή.

Έργα που εξετάζουν τη συλλογική και την ατομική ταυτότητα

Victoria Siddall · Διευθύντρια, National Portrait Gallery

Winston Taylor Photographic Commission 2026Marcie Docherty

Στο ίδιο πνεύμα, ανάμεσα στον μύθο και την αναπαράσταση, κινείται και το έργο PE (από τη σειρά In Pursuit of Muscle) της Marcie Docherty, η οποία απέσπασε την Ειδική Φωτογραφική Ανάθεση του θεσμού (Winston Taylor Photographic Commission, αξίας 8.000 λιρών). Η Docherty, απόφοιτος του BRIT School και του Central Saint Martins, έμαθε από παιδί, αναπαριστώντας μαζί με τον πατέρα της την πόζα από το εξώφυλλο ενός βιβλίου του Raymond Carver και εμφανίζοντας τα αρνητικά σε έναν αυτοσχέδιο σκοτεινό θάλαμο, ότι το πορτρέτο είναι πάνω απ’ όλα μια πράξη κατασκευής. Στη φωτογραφία της, τέσσερις νεαροί άνδρες στέκονται μπροστά από ένα συνηθισμένο κτίριο προαστίου, ντυμένοι με φανέλες και κράνη από τον εξοπλισμό του αμερικανικού ποδοσφαίρου. Και εδώ η ψευδαίσθηση του σχολικού αθλητισμού διαρρηγνύεται με μια προσεκτική ματιά. Οι τέσσερις άνδρες φορούν σορτς πάλης αντί για τις ειδικές φόρμες, και κάτω από τις αθλητικές κάλτσες τους γυαλίζουν παράταιρα δερμάτινα παπούτσια. Δουλεύοντας με αναλογικό φιλμ, η Docherty θέλει να δείξει, όπως λέει, την ανδρική ταυτότητα ως έναν ρόλο που διαρκώς προβάρει, δανείζεται σύμβολα και επαναπροσδιορίζεται. Τίποτα σε αυτήν δεν είναι σταθερό ή δεδομένο.

Το πορτρέτο είναι πάνω απ’ όλα μια πράξη κατασκευής

Marcie Docherty

Δεύτερο βραβείοMax Pattenden

Ο 24χρονος Max Pattenden, που κέρδισε το δεύτερο βραβείο (3.000 λίρες) για το έργο Havannah, Lee Moor (από τη σειρά Men May Come and Men May Go, But I Go On Forever), αναζητά την ταυτότητα μέσα στη σχέση του ανθρώπου με τον χρόνο και το τοπίο. Κυνηγώντας την ομίχλη σε μια διαδρομή έξω από τη γενέτειρά του, το Πλίμουθ, ο νεαρός φωτογράφος βρέθηκε τυχαία στο Lee Moor, ένα χωριό στις παρυφές του Dartmoor, χτισμένο γύρω από ορυχεία καολίνης που άνοιξαν πριν από σχεδόν δύο αιώνες. Αφού κέρδισε την εμπιστοσύνη της τοπικής κοινότητας, γνώρισε σε μια γιορτή του Halloween τη δεκάχρονη Havannah. Στο ασπρόμαυρο πορτρέτο, τραβηγμένο στο τέλος της φωτογράφισης, μια κρύα μέρα μέσα σε αυτό το σεληνιακό τοπίο, η «άχρονη» φυσιογνωμία του κοριτσιού και το λοξό, αινιγματικό της βλέμμα καθηλώνουν πράγματι τον θεατή.

Τρίτο βραβείοJames Clifford Kent

Από την ομίχλη της νοτιοδυτικής Αγγλίας, το τρίτο βραβείο (2.000 λίρες) μας μεταφέρει στο φως της Καραϊβικής. Ο Λονδρέζος James Clifford Kent, γοητευμένος εδώ και είκοσι χρόνια από την Κούβα και μεγαλωμένος φωτογραφικά με τα ασπρόμαυρα μεταεπαναστατικά κουβανικά λευκώματα, διακρίθηκε για το πορτρέτο Neisser, Pinar del Río, Cuba (από τη σειρά Yuma). Ο Kent συνάντησε τον 16χρονο Neisser το 2025, στα γυρίσματα ενός ντοκιμαντέρ. Γόνος μιας σπουδαίας οικογένειας μουσικών και συνθετών, ο έφηβος επέλεξε έναν δικό του δρόμο, φτάνοντας, ως επίδοξος πενταθλητής, να συγκαταλέγεται στους κορυφαίους ξιφομάχους της χώρας του, προς μεγάλη περηφάνια του πατέρα του. Έπειτα από μια αυθόρμητη, πεντάλεπτη κουβέντα στα ισπανικά της Κούβας, ο Kent τράβηξε, όπως λέει, την πιο φορτισμένη συναισθηματικά φωτογραφία της καριέρας του. Ο Neisser στέκεται με την κατάλευκη, κομψή στολή της ξιφασκίας στη μέση του ταπεινού οικογενειακού σαλονιού, ανάμεσα σε μια παλιά ογκώδη τηλεόραση, ξύλινα ραφάκια με μπιμπελό, ένα σταθερό τηλέφωνο με μπερδεμένα καλώδια και έναν γαλαζοπράσινο τοίχο που φέρει ακόμη τα ίχνη από τις επισκευές μετά από τυφώνα, λουσμένος στο φως που μπαίνει από τα ανοιχτά παντζούρια.

Η πιο φορτισμένη συναισθηματικά φωτογραφία της καριέρας μου

James Clifford Kent

Winston Taylor Photographic Commission 2025 · Luke LittlerHollie Fernando

Ξεχωριστή θέση στη φετινή έκθεση έχει και το πορτρέτο του νεαρού παίκτη των darts Luke Littler, φιλοτεχνημένο από την περσινή νικήτρια της Φωτογραφικής Ανάθεσης (2025), Hollie Fernando. Ο αθλητής με το προσωνύμιο «The Nuke», ο οποίος στέφθηκε ο νεότερος παγκόσμιος πρωταθλητής στην ιστορία του αθλήματος το 2025 και υπερασπίστηκε τον τίτλο του το 2026, φωτογραφίζεται μακριά από την ένταση της αρένας, καθισμένος αναπαυτικά σε έναν καναπέ με αθλητική φόρμα και το γαλλικό μπουλντόγκ του ανάμεσα στα πόδια του, αποκαλύπτει μια απροσδόκητα ήσυχη, οικεία πλευρά της καθημερινότητάς του.

Η έκθεση Winston Taylor Photo Portrait Prize 2026 παρουσιάζεται στην Εθνική Πινακοθήκη Πορτρέτων του Λονδίνου (National Portrait Gallery) από τις 5 Νοεμβρίου 2026 έως τις 17 Ιανουαρίου 2027.

Το βραβείο με μια ματιά
Πρώτο βραβείο £ 15.000 · Katie Hitchcock-Smith, Moroccan (Amazigh) Cowboys
Δεύτερο βραβείο £ 3.000 · Max Pattenden, Havannah, Lee Moor
Τρίτο βραβείο £ 2.000 · James Clifford Kent, Neisser, Pinar del Río, Cuba
Photographic Commission £ 8.000 · Marcie Docherty, PE
Κριτική επιτροπή Emma Dabiri, Nadine Ijewere, Mary McCartney, Brandei Estes
Έκθεση National Portrait Gallery, Λονδίνο · 5 Νοεμβρίου 2026 – 17 Ιανουαρίου 2027 · npg.org.uk